Dijital Demans: Çocuklarımızı Tehdit Eden Yeni Bir Tehlike!

‘Dijital demans’ terimi, aşırı teknoloji kullanımının beyin sağlığı üzerindeki olumsuz etkilerini tanımlamaktadır. Özellikle çocuklar üzerinde elektronik cihaz bağımlılığı, dikkat dağınıklığı, hafıza problemleri ve bilişsel gerileme gibi sorunlara yol açtığı konusunda uyarılarda bulunan Nöroloji Uzmanı Dr. Celal Şalçini, “Dünya hızla değişirken uzaktan eğitim, çevrimiçi çalışma fırsatları ve son dönemlerde yapay zekanın gelişimi, teknolojiye olan bağımlılığımızı artırmakta ve dijital demansın yayılma hızını artırmaktadır” ifadelerini kullandı. Şalçini, çocuklara teknolojiyi akıllıca ve kontrollü kullanmayı öğretmenin artık bir zorunluluk haline geldiğini vurgularken, çocukların ebeveynlerinin bir yansıması olduğunu ve bu değişimin ilk adımının bizden başlaması gerektiğini belirtti.

Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi’nden Nöroloji Uzmanı Dr. Celal Şalçini, dijital demansın hem çocuklar hem de yetişkinler üzerindeki olumsuz etkilerini ve beyin sağlığını korumak için alternatif aktivitelerin önemini açıkladı. Dijital çağda büyüyen çocuklar ciddi bilişsel, dikkat ve hafıza sorunlarıyla karşılaşıyor! Dijital demans teriminin, 2012 yılında Alman sinirbilimci Manfred Spitzer tarafından aşırı dijital teknoloji kullanımının bilişsel yetenekleri bozacak şekilde tanımlandığını hatırlatan Şalçini, “Dijital demans, bireylerin elektronik cihazlarda fazla zaman geçirdiğinde ortaya çıkar” dedi. Spitzer’in gözlemlerine göre, teknoloji sayesinde telefon numaraları ve şifreler gibi bilgilerin makinelerde depolanmasının, gençlerin bilişsel yeteneklerinde azalmaya yol açtığını ifade eden Şalçini, “Dijital ortamda büyüyen çocukların dikkat dağınıklığı, hafıza sorunları, organizasyon yeteneği ve yüz yüze sosyal iletişimde güçlükler yaşadığını gözlemliyoruz” şeklinde konuştu.

Dijital demans, bu yüzyılın göz ardı edilen bir salgını! COVID-19 pandemisinin bizi evlerimize kapatarak teknolojiyle olan bağımızı güçlendirdiğini belirten Dr. Celal Şalçini, “Pandemi süreci, uzaktan eğitim ve çevrimiçi çalışma olanakları ile birlikte, yapay zekanın hızla ilerlemesi, teknoloji bağımlılığımızı ciddi oranda artırdı ve dijital demansın etkilerini hızlandırdı” dedi. Dijital demansın, gelecek nesilleri etkileyen bir tehdit haline geldiğini vurgulayan Şalçini, şunları söyledi: “Hepimiz temel görevleri yerine getiremediğimiz bir dikkat dağınıklığı yaşıyoruz. Özellikle Alzheimer gibi demans hastalıkları yaşla birlikte artarken, dijital demans gelişen beyinleri bile etkileyebiliyor. Genç yaşta aşırı teknoloji kullanımı, sağlık uzmanları için artan bir endişe kaynağı haline geldi. Sosyal izolasyon, hareket eksikliği, öfke, kısa süreli hafıza kaybı ve gelişimsel gecikmeler dijital demansın bazı belirtileridir. Günümüzde sınıflarda bile teknoloji kullanımı giderek yaygınlaşmakta. Ancak gelecek nesillere teknolojiyi etkili ve akıllıca kullanmayı öğretmek şarttır.”

Açık havada vakit geçirmek, gerçek zamanlı problem çözümünü teşvik ediyor… Dr. Celal Şalçini, “Araştırmalar, basılı materyallerle okuma yapmanın anlama becerisini artırdığını göstermektedir” diyerek, “Bu sebeple okunacak materyaller olarak tablet ve akıllı telefonlar yerine gazete, dergi ve çizgi roman gibi basılı kaynakların kullanılmasının teşvik edilmesi gerektiğini dile getirdi. Beyni sağlıklı ve aktif tutmak için oyun oynamak ve spor yapmanın önemli olduğunu hatırlatan Şalçini, “Açık hava sporları oynamak, gerçek zamanlı problem çözmeyi artırır. Çocukların, teknolojik cihazlarda sadece dikkat artıran ve reaksiyon süresi geliştiren oyunlar yerine en azından düşünme ve problem çözmeye odaklanan satranç, scrabble veya yapboz gibi oyunları oynamalarının önemi büyüktür. Unutulmamalıdır ki; çocuklar, ebeveynlerinin birer yansımasıdır; neyi görürse onu uygular, duydukları şeyler değil. Değişim bizimle başlar” dedi.