Milyonlarca emekliyi ve emekli adayını yakından ilgilendiren son derece kritik bir gelişme yaşandı. Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), emeklilik işlemlerinde yaş veya prim günü eksiği sonradan tespit edilen kişilerin maaşlarını anında keserek büyük bir şoka imza atıyor. Üstelik o güne kadar ödenen tüm maaşlar vatandaştan yasal faiziyle geri isteniyor! Daha da vahimi, hatasını düzeltip eksiklerini tamamlayan emekliler “ikinci bir dilekçe” vermezse yeni maaşlarına asla kavuşamıyor. Peki, emekliler bu kabusu yaşamamak ve hak kaybına uğramamak için ne yapmalı? İşte profesyonel uzmanların uyarılarıyla SGK’nın uyguladığı maaş kesinti sürecinin tüm hayati detayları…
Emekli olurken 4/1-a (SSK), 4/1-b (Bağ-Kur) veya 4/1-c (Emekli Sandığı) statülerinde tüm şartları yerine getirdiğini düşünerek dilekçe veren sigortalılar, SGK’nın geriye dönük yaptığı incelemelere takılabiliyor. Aylık bağlandıktan sonra, aslında prim gününün ya da yaş şartının tam olarak dolmadığı kurum tarafından fark edilirse, SGK acımadan maaşı derhal kesiyor. O güne kadar yatırılan tüm emekli maaşları “yersiz ödeme” sayılarak vatandaştan faiziyle birlikte geri talep ediliyor. Memurlar (Emekli Sandığı) için ise emeklilik kararı iptal edilip, ciddi bir mağduriyet yaşanmaması adına kişi eski görevine iade ediliyor.
Eksiklikleri nedeniyle maaşı kesilen vatandaşlar için SGK kapıları tamamen kapatmıyor, ancak ortada çok kritik bir detay var. SGK Uzmanı İsa Karakaş’ın paylaştığı bilgilere göre; hata tespit edildiğinde sigortalının eksik günlerini veya yaş şartını tamamlaması bekleniyor. Şartlar tamamlandığında maaşın sistem tarafından otomatik olarak yeniden bağlanacağını düşünenler ise büyük bir hayal kırıklığı yaşıyor. Çünkü eksikler giderildiğinde vatandaşın kuruma mutlaka “yeni bir emeklilik dilekçesi” vermesi şart! Bu ikinci dilekçe verilmediği sürece emekli maaşı bağlanmıyor. İşlem yapılıp dilekçe verildikten sonraki ay başından itibaren ise maaş ödemeleri nihayet yeniden başlatılıyor. (Not: Eğer hata tespit edilmeden önce kişinin gerçek emeklilik şartları zaten dolmuşsa, yeni bir talebe gerek kalmadan maaş tekrar bağlanabiliyor.)
Peki hata vatandaştan değil de tamamen kurumun yaptığı yanlış bir işlemden kaynaklanıyorsa ne olacak? Bazen SGK, kişinin Bağ-Kur yerine sehven SSK’dan emekli edilmesi gibi statüsel hatalar yapabiliyor. Eğer sigortalının emeklilik tarihi öncesinde zaten hak edilmiş yeterli hizmet süresi varsa, SGK vatandaşı mağdur etmiyor. Yanlış statüden bağlanan maaş iptal ediliyor ancak bu kez ikinci bir dilekçe aranmaksızın, doğru statü üzerinden ilk hak kazanılan tarihten itibaren yeni maaş hesaplanıp ödenmeye devam ediyor.
Birçok emeklinin korkulu rüyası olan “emeklilikten sonra ortaya çıkan eski prim borçları” konusunda ise kurum daha esnek bir politika izliyor. Eğer ortaya çıkan bu borç, kişinin emeklilik hakkını tamamen ortadan kaldıracak düzeyde değilse SGK maaşı dondurmuyor. Bunun yerine “1/3 (Sülüs) Kuralı” devreye sokuluyor. Yani vatandaşa çıkan borç, her ay ödenen emekli maaşının üçte biri oranında kesilerek tahsil ediliyor ve kişinin tamamen maaşsız kalmasının önüne geçiliyor.
2021 yılında Anayasa Mahkemesi tarafından alınan karar doğrultusunda uygulanan “hüsnüniyet” kuralı çerçevesinde SGK, kendi hatalarından kaynaklı eksikliklerde vatandaşı darda bırakmamayı esas alıyor. Ancak ileride ağır mali külfetlerle ve maaş kesintileriyle karşılaşmamak adına en güvenli yol baştan tedbirli olmak. Uzmanlar, emeklilik müracaatından hemen önce e-Devlet üzerinden hizmet dökümlerinin, prim gün sayılarının ve yaş hesabının çok titiz bir şekilde defalarca kontrol edilmesi gerektiği konusunda uyarıyor.
Kaynak : Haber Merkezi
Yorum Yap